Ομιλία του ΝΙΚΟΥ ΧΟΥΝΤΗ, Ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, στην ημερίδα του Ελληνικού Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα, δεν αποτελεί ένα ακόμα ιδιαίτερο εθνικό φαινόμενο, αλλά ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα, μια ευρωπαϊκή κρίση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου ανάπτυξης.
Ενός μοντέλου ανάπτυξης το οποίο εδώ και είκοσι χρόνια βασίστηκε στις κύριες παραδοχές του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή, στη θεοποίηση των αγορών και του ανταγωνισμού (ιδιωτικοποιήσεις, απελευθέρωση αγορών κ.α.), στο μικρό και χωρίς ουσιαστική, οικονομική και κοινωνική, σημασία Κράτος (αποδόμηση κοινωνικού κράτους, Σύμφωνο Σταθερότητας κ.α.) και στην ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων (ενθάρρυνση μερικής απασχόλησης, οδηγία Μπολκενστάϊν, κ.α.).
Τα αποτελέσματα αυτού του νεοφιλελεύθερου πειράματος ήταν ήδη ορατά πριν το ξέσπασμα της κρίσης. Το αντικοινωνικό και αντιαναπτυξιακό Σύμφωνο Σταθερότητας οδήγησε σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης με ταυτόχρονη αύξηση της ανεργίας, η «τιθάσευση» του πληθωρισμού άσκησε αφόρητες πιέσεις στα εισοδήματα των εργαζομένων, αφού μεταφράστηκε από τις δεξιές και σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις ως «τιθάσευση» του εργατικού κόστους, ενώ οι ελαστικές μορφές εργασίας και η απελευθέρωση των αγορών, αντί για ορθολογικότερη κατανομή του εργασιακού χρόνου και των οικονομικών πόρων, ανέτρεψε τους όρους της κοινωνικής συνοχής και του ευρωπαϊκού μεταπολεμικού κοινωνικού μοντέλου.
Με το ξέσπασμα όμως της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009, το ευρωπαϊκό μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Η απουσία συγκεκριμένων εργαλείων άσκησης οικονομικής πολιτικής (χαμηλά ελλείμματα), αλλά και η έλλειψη μηχανισμών αλληλεγγύης και στήριξης των εθνικών οικονομιών (ευρωομόλογο), τόσο από τις συνέπειες της ύφεσης, όσο και από τα κερδοσκοπικά παιχνίδια των χρηματαγορών, δημιούργησαν εντονότερα προβλήματα οικονομικής και κοινωνικής συνοχής των ευρωπαϊκών κοινωνιών και ενίσχυσαν τις ανισότητες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο μηχανισμός του ευρώ, στερώντας από τις χώρες που ανήκουν στη ζώνη του, τα κλασσικά μέτρα άσκησης οικονομικής πολιτικής, δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα, με μέτρα κοινωνικής αλληλεγγύης σε περιόδους κρίσης.
Και παρά τα εμφανή προβλήματα, τόσο η Συνθήκη της Λισσαβόνας, όσο και η νέα Στρατηγική της ΕΕ 2020, οικοδομούνται πάνω στο ίδιο νεοφιλελεύθερο πλαίσιο άσκησης της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής.
Αναφέρεται στη Στρατηγική ΕΕ-2020, ότι Στρατηγική της Λισσαβόνας ήταν μια επιτυχής στρατηγική για τα κράτη μέλη και την Ένωση. Αυτό είναι ένα μεγάλο ψέμα, αφού όλοι ξέρουμε ότι απέτυχε παταγωδώς, και όχι μόνο δεν βοήθησε να προστατευθούμε από την κρίση, αλλά είναι και μία από τις αιτίες που μας οδήγησαν σε αυτή.
Το Σύμφωνο Σταθερότητας, εν τοις πράγμασι ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Η κρίση το έχει καταργήσει. Αυτό φαίνεται από τα δημοσιονομικά στοιχεία των περισσότερων χωρών της ΕΕ και της ευρωζώνης, το έλλειμμα της Γερμανίας είναι 5%. Ποιος θα το περίμενε. Το δημόσιο έλλειμμα της Ισπανίας είναι 11.2% και το δημόσιο χρέος αυξάνεται με ρυθμό 20%. Το δημόσιο έλλειμμα της Γαλλίας είναι 8.3% και το δημόσιο χρέος ανεβαίνει με ρυθμούς 10%. Η Ιταλία με δημόσιο έλλειμμα 5.3% και δημόσιο χρέος στο 114% του ΑΕΠ. Η Πορτογαλία με έλλειμμα 8.7% και με ρυθμούς αύξησης του χρέους 10%. Το έλλειμμα της Βρετανίας στο 12%, όσο της Ελλάδας, και με ρυθμούς αύξησης του χρέους στο 20%.
Ενώ το συνολικό χρέος, δηλ. ιδιωτικό και δημόσιο χρέος, των κρατών μελών αγγίζουν για τα καλά τριψήφια νούμερα. Η Ολλανδία έχει 234% του ΑΕΠ, η Ιρλανδία 222%, το Βέλγιο 219%, η Ισπανία 207%, η Πορτογαλία 197%, η Ιταλία 194% και η Ελλάδα 179%.
Όσοι νομίζουν λοιπόν ότι η κρίση αφορά μόνο την Ελλάδα κάνουν ένα μεγάλο λάθος. Η κρίση είναι κρίση όλης της ΕΕ. Δεν έχουν αντιληφθεί ότι έχουν πλέον συσσωρευτεί πολλά προβλήματα από τις αποφάσεις που έχει λάβει κατά καιρούς η ΕΕ και την έχουν φέρει σε ένα μεγάλο αδιέξοδο. Για το οποίο η Αριστερά είχε προειδοποιήσει και είχε αντιταχθεί. Είναι σαφές πλέον ότι η Δεξιά και η Σοσιαλδημοκρατία νομίζουν ότι με τα παλιά εργαλεία και με την εμμονή στις αγορές θα αντιμετωπίσουν την κρίση.
Ενώ η κρίση είναι κρίση της ΕΕ, κρίση του Ευρώ, οι ηγέτες της έδωσαν (;) στη Σύνοδο Κορυφής στην Ελλάδα μια αόριστη πολιτική υποστήριξη, για να κρύψουν τις ενοχές τους για τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ακολούθησαν και ακολουθούν , αιτίες άλλωστε που οδήγησαν στην ύφεση, στην αύξηση της ανεργίας στις κοινωνικές ανισότητες . Κυρίως όμως αποκαλύφθηκε ότι αυτό που τους απασχολεί και επιδιώκουν είναι να παρθούν μέτρα σε βάρος των εργαζομένων , μέτρα γενικευμένου χαρακτήρα ξεκινώντας σε αυτή τη φάση από την Ελλάδα . Σκληρότερα από ‘ότι πάρθηκαν στην Ιρλανδία . Μέτρα που περιλαμβάνονται στη περίφημη τεχνογνωσία του ΔΝΤ που είναι εκ των επιτηρητών της ελληνικής οικονομίας . Οι σχετικοί << πανηγυρισμοί>> της ελληνικής κυβέρνησης προσγειώθηκαν την επόμενη από την επανάληψη τω ν ίδιων απειλητικών δηλώσεων για συμπληρωματικά μέτρα , γεγονός που διευκόλυνε για άλλη μια φορά τα κερδοσκοπικά παιχνίδια. Αυτό που γίνεται τώρα είναι πρωτοφανές , όχι μόνο λόγω του ασφυκτικού καθεστώτος επιτήρησης , αλλά γιατί στην ουσία , κυβερνήτες της Ελλάδας είναι ο κ.Τρισέ , ο κ.Μπαρόζο , το Eurogroup.
• Δεν έχουν αντιληφθεί ότι με τη Στρατηγική της Λισσαβόνας, οδηγηθήκαμε στην αποδόμηση του κοινωνικού κράτους, ενός κοινωνικού κράτους για το οποίο η Ευρώπη ήταν περήφανη. Ενός κοινωνικού κράτους διαφορετικού από αυτό των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας και της Κίνας, ενός κοινωνικού μοντέλου με αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για όλους, με μηχανισμούς κοινωνικής ασφάλειας και προστασίας της εργασίας,, που κατακτήθηκε με κοινωνικούς αγώνες. Όλα αυτά σταδιακά καταρρέουν.
• Δεν έχουν αντιληφθεί ότι αντί να οικοδομήσουμε μια Ευρώπη της συνεργασίας και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, φτιάξαμε μια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, όπου το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό, όπου οι νόμοι της αγοράς οδηγούν τις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες στην υπανάπτυξη και το κοινωνικό περιθώριο. Που είναι η αλληλεγγύη όταν η ΕΚΤ δανείζει τις εμπορικές τράπεζες με 1% επιτόκιο, και αφήνει τα κράτη μέλη να δανείζονται από τις χρηματαγορές με 6%.
• Δεν έχουν αντιληφθεί αντί να οικοδομήσουμε μια Ευρώπη χειραφετημένη, γινόμαστε συμμέτοχοι και συνυπεύθυνοι για την παγκόσμια κρίση που φέρνει τη σφραγίδα της αμερικάνικης ηγεμονίας. Όχι μόνο στηρίζουμε τις στρατιωτικές περιπέτειες και σκοπιμότητες της υπερδύναμης, αλλά αποδεχόμαστε το οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό μοντέλο των ΗΠΑ, αποδεχόμαστε στην αγορά μας τα μεταλλαγμένα, που οι αμερικάνικες εταιρείες θέλουν να γεμίσουν και να επιμολύνουν τον πλανήτη, και ταυτόχρονα δεχόμαστε τους οίκους αξιολόγησης, οι αμερικάνικες ιδιωτικές εταιρείες Moody’s S&P και Fitch, ως τους επίσημους κριτές που αξιολογούν τις οικονομίες μας, και καθορίζουν την οικονομική πολιτική των χωρών μας.
Οι οίκοι αξιολόγησης ( Moody’s,S&P,Fitch) είναι αμερικάνικες ιδιωτικές εταιρίες , ιδιοτελείς και πλήρως αναξιόπιστες. Είναι οι ίδιοι που πρότειναν και θεωρούσαν εγγυημένες τις φούσκες που έσκασαν στην Αμερική στο χρηματοπιστωτικό τομέα και υπήρξαν η αφορμή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Τα όργανα της ΕΕ και της ΕΚΤ έδωσαν σημαντική ώθηση στο κύρος και τα κέρδη αυτών των εταιρειών , αφού με θεσμικό τρόπο αναγνώρισαν τις αξιολογήσεις τους ακόμα και για τις οικονομίες των κρατών μελών. Και ενώ με το ξέσπασμα της κρίσης τα ίδια τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αναγνωρίζουν το πολύ Αρνητικό ρόλο που έπαιξαν οι Οίκοι Αξιολόγησης ( COM(20080) 704 Τελικό ) αντίθετα με τον Κανονισμό 1060/2009(17.11.2009) , ο ρόλος τους αναβαθμίζεται και επισημοποιείται. Ήδη από τις αρχές του 2009 είχαν αρχίσει να υποβαθμίζουν την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας , με αποτέλεσμα σήμερα η χώρα να πληρώνει διπλάσιο επιτόκιο από ότι πριν , να έχει εισέλθει σε ένα φαύλο κύκλο απαξίωσης –κερδοσκοπικού δανεισμού και ταυτόχρονα να έχουν μπει στο στόχαστρο της κερδοσκοπίας και άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου , με πολύ ευρύτερες συνέπειες. Το Συμβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΚΤ , δεν μπορούν να αφήνουν ανεξέλεγκτη τη δράση των εταιρειών αυτών , που έχουν υποκαταστήσει θεσμούς και λειτουργίες που σε καμία περίπτωση δε θα έπρεπε να είναι τα χέρια ιδιωτικών εταιρειών.
Όσοι προσπαθούν, επομένως, να ερμηνεύσουν την κρίση και τα κοινωνικά της αποτελέσματα, με τα ίδια στερεότυπα και τις ίδιες οικονομικοκοινωνικές αντιλήψεις που την προκάλεσαν, θα βυθίσουν παραπέρα τις κοινωνίες μας σε ένα φαύλο κύκλο υπανάπτυξης και κοινωνικής υποβάθμισης.
Ζητούμενο για το επόμενο διάστημα, αποτελεί η εύρεση κοινών λύσεων για τα κοινά προβλήματα των κρατών μελών της Ένωσης.
Η θέσπιση ενός νέου Συμφώνου Πλήρους Απασχόλησης και Βιώσιμης Ανάπτυξης, στη θέση του παράλογου Συμφώνου Σταθερότητας, το οποίο δεν θα έχει ως στόχο τη διαχείριση του πληθωρισμού και τα χαμηλά ελλείμματα, αλλά την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη με επίκεντρο τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης, η ριζική αναθεώρηση του πλαισίου της νομισματικής ένωσης και της ΕΚΤ στην κατεύθυνση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, και της προστασίας των εθνικών οικονομιών από τα κερδοσκοπικά παιχνίδια των χρηματαγορών, αλλά και η συντονισμένη επαναθεμελίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, αποτελούν τη μόνη διέξοδο από αυτή την κρίση.
Όσο, όμως, η οικονομία των αγορών θα παίρνει τις αποφάσεις και η πολιτική θα υποτάσσεται σε αυτές, η διέξοδος αυτή θα αποτελεί ζητούμενο.